Næring

Starfmenn verja oft miklum tíma í vinnunni og því er mikilvægt að fá hollan og næringaríkan mat á vinnutímanum. Maturinn hefur ekki aðeins áhrif á líðan og lund fólks heldur getur heilsan og starfsorkan beinlínis verið undir því komin að hollur og góður matur sé í boði. Það er því hagur vinnuveitenda að stuðla að og hvetja starfsmenn sína til að lifa heilbrigðu lífi og borða holla og næringarríka fæðu. Heilbrigðir starfsmenn eru ánægðir og því líklegra að vinna þeirra skili enn betri árangri.

Heilsunnar vegna skiptir miklu máli að halda þyngdinni innan eðlilegra marka. Sjúkdómar og heilsufarskvillar eru minnstir á meðal þeirra sem eru í kjörþyngd og lífslíkur þeirra eru jafnframt mestar. Með því að fylgja ráðleggingum Lýðheilsustöðvar/Manneldisráðs um mataræði og næringarefni er hægt að koma í veg fyrir óæskilega þyngdaraukningu. Rannsóknir hafa sýnt að óbeinn kostnaður vegna ofþyngdar og offitu getur verið mikill vegna meiri veikinda og fjarvista vegna þeirra. Lélegt heilsufar og sjúkdómar hafa einnig áhrif á hvernig fólk skynjar álag í vinnunni og hvernig það ræður við vinnuna. Aðgerðir, sem miða að því að mataræði starfsmanna sé gott og sem næst ráðleggingum Lýðheilsustöðvar/Manneldisráðs, eru því líklegar til að bæta heilsu starfsmanna og geta jafnvel dregið úr fjarvistum á vinnustað og þar með kostnaði. Það er því mikið í húfi fyrir  vinnuveitendur að hvetja og aðstoða starfsmenn sína til að bæta mataræðið.

Ef vinnustaður mótar sér stefnu í næringarmálum í samvinnu við starfsmenn aukast líkurnar á að mataræði starfsmanna batni og þetta efli þannig heilsu og starfsþrek þeirra. Stjórnendur vinnustaða eru enn fremur hvattir til að bjóða upp á fræðslu um næringu og góðar matarvenjur.

Leiðir til að stuðla að góðu mataræði starfsmanna á vinnustað
Hér á eftir er fjallað um leiðir til bæta mataræði starfsmanna á vinnustað; annars vegar eru talin upp almenn atriði, sem allir vinnustaðir eiga að geta nýtt sér, hins vegar er fjallað sérstaklega um mötuneyti.

Auka aðgengi að hollum mat og takmarkið framboð á óhollustu
• Hægt er að gera holla matinn aðlaðandi með lágu verði, ókeypis prufum og fjölbreyttu úrvali
• Mælt er með að takmarka framboð af kexi, sælgæti, sætu brauði og gosdrykkjum.

Bjóða ókeypis ávexti og grænmeti
• Æskilegt er að bjóða starfsmönnum ókeypis ávexti og grænmeti á vinnustaðnum
• Tilvalið er að hafa ávexti og grænmeti á áberandi stað, t.d. inni á hverri deild eða kaffistofu.

Hafa gott aðgengi að köldu, fersku vatni
• Hafið kranavatn, vatnsvélar eða vatnsbrunna aðgengilega fyrir starfsmenn sem víðast
• Bjóðið upp á kolsýrt vatn, án bragðefna, til að auka fjölbreytni.

Bjóða upp á hollt fundarfæði
• Á fundum má t.d. bjóða niðurskorna ávexti og grænmeti, brauð/hrökkbrauð/ rúnstykki/samlokur með áleggi, s.s. grænmeti, ávöxtum, 17% osti, léttsmurosti, kotasælu, mögru kjötáleggi (t.d. roast-beef, kalkún, kjúklingi) eða baunamauki (húmmus).

Mötuneyti – holl framreiðsla
Ef mötuneyti er á vinnustaðnum er mikilvægt að þar sé boðið upp á hollan og næringarríkan mat. Hér á eftir eru atriði sem hafa ætti í huga við skipulag og framreiðslu í mötuneytum.

Í mötuneytinu er æskilegt að:
• bjóða mikið úrval af fersku og elduðu grænmeti með mat eða á salatbar
• grænmeti sé í sem flestum réttum þar sem það á við
• bjóða einungis vatn með matnum
• ofnsteikja frekar en pönnu- eða djúpsteikja og nota hæfilegt magn af fitu
• nota olíu við alla matseld, þar sem því verður við komið, í staðinn fyrir smjör, smjörlíki eða aðra harða fitu
• nota fituminni mjólkurvörur, eins og léttmjólk og 5-10% sýrðan rjóma, í stað nýmjólkur, matreiðslurjóma, rjóma og majoness
• draga úr notkun salts við matargerð en nota þess í stað aðrar kryddtegundir án salts og velja saltminni vörur þegar sá möguleiki er fyrir hendi
• bjóða upp á fisk að minnsta kosti tvisvar í viku og velja bæði magran og feitan fisk
• velja magrar og ferskar kjötvörur (10 g fita eða minna í 100 g vöru). Farsvörur, nagga og saltan og reyktan mat ætti að hafa sem sjaldnast á borðum sem aðalrétt
• velja sem oftast gróft brauð (5-6 g trefjar í 100 g af brauði) og annan trefjaríkan kornmat, velja t.d. oftar hýðishrísgrjón og heilhveitipasta en fínunnar vörur
• velja fitulitlar og lítið sykraðar mjólkurvörur ef slíkar vörur eru í boði
• bjóða magurt álegg, t.d. fituminni ost (17%), léttsmurost, kotasælu, roast-beef, kalkún, kjúkling
• draga úr framboði á sykruðum vörum eins og kexi og kökum
• hafa grænmetið fremst í hlaðborðinu þegar fólk skammtar sér sjálft á disk
• hafa diskamyndina í huga, sjá mynd hér að neðan ef matur er skammtaður á diska